Już od ponad szesnastu lat w życiu kulturalnym Krakowa i całego kraju uczestniczy aktywnie Polskie Towarzystwo Muzyki Dawnej. Stowarzyszenie mające swą główną siedzibę w naszym mieście, posiadające dwa oddziały w Warszawie i Poznaniu zostało założone jesienią 1989 roku z inicjatywy muzyków i muzykologów, którym szczególnie bliska była dawna muzyka. Mianem „muzyki dawnej” określa się dzieła powstałe przed 1800 rokiem, choć granica ta stopniowo przesuwa się w głąb XIX wieku. Okazuje się bowiem, że także np. muzyka Chopina może być postrzegana i wykonywana z perspektywy współczesnego kompozytorowi wykonawcy i słuchacza.
Pod koniec lat osiemdziesiątych, gdy w Polsce nurt historycznego wykonawstwa dopiero się rodził, powstanie PTMD przyczyniło się w dużym stopniu do bujnego rozwoju i rozpowszechnienia tego nowego podejścia do dawnej muzyki i do sposobu jej wykonywania. Dziś towarzystwo skupia głównie muzyków grających na oryginalnych instrumentach z epoki lub ich kopiach, którzy pragną wykonywać kompozycje dawnych mistrzów w zgodzie z ówczesnymi, stale zmieniającymi się zasadami wykonawczymi. Stąd bierze się potrzeba poszukiwania stylistyki wykonawczej właściwej danemu kompozytorowi, krajowi, epoce. Historyczne podejście do dzieła muzycznego to ukazywanie jego oryginalnego (lub choćby bliskiego oryginalnemu) piękna, odkrywanie jego innego wymiaru, ubogacanie doznań estetycznych i emocjonalnych współczesnego słuchacza.
Przybliżanie muzyki dawnej coraz szerszym kręgom odbiorców jest jednym z najważniejszych celów działalności towarzystwa. W owej fascynującej podróży w czasie biorą również udział muzykolodzy, badacze dawnej kultury muzycznej działający w PTMD. Ich rola w towarzystwie, choć bezpośrednio mniej widoczna, jest jednak bardzo istotna. Jest nią ożywianie utworów często bardzo interesujących, a dziś niemal całkowicie zapomnianych, począwszy od ich poprawnego odczytywania i umieszczania ich w kulturowym kontekście. W ramach PTMD, w zgodzie z jego statutem, jest również miejsce dla budowniczych historycznych kopii instrumentów, nauczycieli przedmiotów muzycznych, jak i melomanów niezwiązanych zawodowo z muzyką. Towarzystwo harmonijnie współpracuje z Instytutem Muzykologii UJ oraz z Katedrą Organów i Katedrą Instrumentów Dawnych Akademii Muzycznej w Krakowie. Zarząd PTMD stara się zainteresować swoją działalnością młodzież szkolną i akademicką, organizując otwarte spotkania członków towarzystwa i zaproszonych gości.
W tej chwili działa w Polsce znaczna liczba zespołów wykonujących muzykę dawną, wzmaga się w związku z tym „historyczny” ruch koncertowy, podejmowane są w tej dziedzinie nowe badania naukowe. Pragnieniem członków Polskiego Towarzystwo Muzyki Dawnej jest więc stworzenie ogólnopolskiego centrum informacji o zespołach, muzykach, muzykologach zajmujących się muzyką dawną, jak też zbierania i szerokie upowszechniania informacji o przygotowywanych koncertach i innych imprezach związanych z muzyką minionych epok. W tej chwili tego typu dane udaje się z pewnym wyprzedzeniem publikować na łamach ukazującego się od ponad 5 lat czasopisma „Orfeo”, jednak docelowo potrzebne informacje meloman powinien odnaleźć na specjalnie w tym celu utworzonej stronie internetowej. „Orfeo” stało się również forum dla badaczy muzyki dawnej, którzy na łamach pisma znajdują miejsce dla bieżącej dyskusji i prezentują najnowsze odkrycia z zakresu historii muzyki.
Wizytówką towarzystwa są organizowane od lat koncerty. W Warszawie odbywają się one na przełomie października i listopada na Zamku Królewskim, którego dyrekcja jest jednocześnie ich współorganizatorem. Festiwal krakowski to impreza na stałe wpisana w życie muzyczne naszego miasta, zorganizowany został bowiem po raz pierwszy już po kilku miesiącach od założenia stowarzyszenia. Odbywa się corocznie, zwykle wczesną jesienią, a kilkakrotnie zorganizowana została dodatkowo jego letnia edycja, przygotowana z myślą o napływających do Krakowa turystach. Ze względu na charakter i brzmienie wykonywanej muzyki, najczęściej niemożliwe jest organizowanie tego typu imprezy w wielkich salach, lecz w świątyniach i niewielkich pomieszczeniach. Biorąc pod uwagę różne gusty publiczności, repertuar festiwalowych koncertów dobierany jest pod kątem jego różnorodności w sensie czasowym i gatunkowym. Wyjątkowo w roku ogłoszonym jako rok Bachowski, krakowski festiwal PTMD miał charakter monograficzny. Pragnieniem organizatorów jest przede wszystkim prezentacja osiągnięć zespołów polskich, choć uczestnikami festiwalu bywają także znane zespoły zagraniczne i osobistości ze świata muzyki. W roku 2001 na przykład jeden z koncertów poprowadził światowej sławy artysta Joshua Rifkin, który wygłosił ponadto wykład w Instytucie Muzykologii Uniwersytetu Jagiellońskiego. Uczestnicy imprez festiwalowych mają możliwość porównania praktyk wykonawczych różnych epok, a także – co niezwykle cenne i interesujące – zapoznania się z interesującym a rzadko grywanym repertuarem polskim i światowym.
Koncerty festiwalowe regularnie gromadzą komplet publiczności, co wskazuje, że mimo pewnej elitarności tego rodzaju imprez, zainteresowanie nimi jest coraz większe. Tendencja ta jest zgodna z obserwacjami rynku muzyki dawnej za granicą, który w ciągu ostatniego ćwierćwiecza rozwinął się do nadspodziewanie wielkich rozmiarów. PTMD planuje stopniowe rozwijanie działalności koncertowej poprzez rozszerzenie sieci festiwalowej na inne miasta Polski na zasadzie współpracy z lokalnymi ośrodkami życia kulturalnego, a także poprzez organizację większej ilości koncertów poza festiwalem.
Polskie Towarzystwo Muzyki Dawnej działa wyłącznie dzięki dotacjom sponsorów, wśród których niezawodnymi okazują się Urząd Miasta Krakowa i Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego. Informacje o działalności Polskiego Towarzystwa Muzyki Dawnej i jego obecnych władzach oraz statut organizacji czytelnicy mogą znaleźć pod adresem internetowym: http://www.ptmd.republika.pl.